4 Điều cần nhớ khi thiết kế mặt bằng

Rất nhiều người khi xây nhà thường quan tâm đến phối cảnh 3D đẹp, màu sơn bắt mắt hay nội thất hiện đại… nhưng lại bỏ qua thứ quan trọng nhất: mặt bằng – cách tổ chức không gian sống một cách hợp lý, khoa học và phù hợp với từng gia đình.

Với kinh nghiệm thực tế, dưới đây là 4 nguyên tắc “sống còn” mà bạn nhất định phải ghi nhớ khi bắt tay vào thiết kế mặt bằng cho ngôi nhà của mình.

I. Mặt bằng phải phù hợp với từng người trong gia đình, không có công thức chung

Mỗi gia đình là một câu chuyện riêng. Mỗi người có một tính cách, nhu cầu và nhịp sống khác nhau. Thiết kế mặt bằng không thể áp dụng một mẫu số chung cho tất cả.

Không gian bếp mở – hay không gian bếp riêng tư.

Ví dụ, có gia đình truyền thống rất coi trọng không gian bếp – phòng ăn cần riêng biệt để giữ sự kín đáo, riêng tư. Nhưng có gia đình trẻ lại thích phòng bếp mở nối với phòng khách để vừa nấu ăn vừa trò chuyện.

Hay phòng ngủ: nhà có con nhỏ thì phòng con nên gần bố mẹ để tiện chăm sóc. Nhưng với con lớn tuổi dậy thì, cần sự riêng tư, có thể cần một không gian xa hơn hoặc có tách biệt nhẹ bằng nội thất.

Thiết kế mặt bằng mà bỏ qua yếu tố con người sẽ dẫn đến những bất tiện kéo dài suốt nhiều năm sống trong nhà. Đừng để kiến trúc sư “vẽ theo ý mình” mà quên mất bạn mới là người sẽ sống trong không gian đó mỗi ngày.

II. Giao thông trong nhà – Nhỏ mà có võ

Giao thông trong kiến trúc là cách bạn di chuyển giữa các không gian trong nhà. Nghe thì đơn giản, nhưng làm sai thì hậu quả cực kỳ khó chịu.

Một số lỗi điển hình thường thấy:

• Hành lang quá dài, chiếm nhiều diện tích nhưng không có công năng.
• Phải đi xuyên qua phòng ngủ để đến nhà vệ sinh – gây bất tiện và ảnh hưởng riêng tư.
• Lối đi quanh co, thiếu ánh sáng, tạo cảm giác tù túng.

Mặt bằng tốt là mặt bằng cho bạn một hành trình sống mượt mà trong căn nhà, không bị ngắt quãng hay bất tiện. Hãy luôn yêu cầu kiến trúc sư phân tích kỹ hệ thống giao thông trong nhà. Bạn có thể dựng bản đồ di chuyển thử trong đầu: “Từ phòng ngủ ra bếp mất bao nhiêu bước? Từ phòng khách đến phòng vệ sinh có tiện không?”. Nếu thấy bất hợp lý – hãy điều chỉnh ngay trên bản vẽ!

III. Thông gió và chiếu sáng – Không khí tự nhiên là thứ không thể mua được

Một sai lầm phổ biến là chỉ chú trọng ánh sáng đèn và nội thất, mà quên mất rằng: nắng, gió, khí trời là những tài nguyên tự nhiên cực kỳ quý giá cho không gian sống.

Thiết kế mặt bằng sai luồng gió có thể khiến nhà lúc nào cũng hầm hập khó chịu, hoặc không có luồng khí đối lưu khiến không gian bí bức.
Thiết kế thiếu ánh sáng tự nhiên khiến bạn phải bật đèn cả ngày – tốn điện, hại mắt, ảnh hưởng tâm trạng.

Gợi ý nhỏ:

Ưu tiên các ô cửa sổ, giếng trời, ban công để dẫn ánh sáng và gió tự nhiên vào nhà.

Sắp xếp phòng theo hướng nhà phù hợp – phòng ngủ không bị nắng gắt buổi chiều, phòng khách đủ sáng vào ban ngày.

Nếu nhà bạn bị hạn chế về chiều ngang (nhà phố), càng cần tính toán kỹ vị trí thông gió để tránh cảm giác “nhà ống ngột ngạt”.

Đừng nghĩ chỉ cần mua máy lạnh hay đèn là đủ. Không khí tốt là thứ không thể lắp thêm sau khi xây xong. Nó phải được tính ngay từ mặt bằng.

IV. Mặt bằng cần có sự linh hoạt – sống cùng bạn chứ không đứng im

Một ngôi nhà là tài sản gắn bó với bạn trong nhiều năm, thậm chí cả đời. Và cuộc sống thì không bao giờ đứng yên: con cái lớn lên, người già cần chăm sóc, thói quen sinh hoạt thay đổi…

Vì vậy, một bản mặt bằng tốt không nên quá cứng nhắc. Nó cần có “khoảng thở” – những không gian linh hoạt có thể thay đổi công năng theo thời gian.

Ví dụ:

• Một phòng đa năng có thể làm phòng học, phòng làm việc hoặc phòng chơi cho trẻ.
• Khu vực hành lang rộng có thể biến thành góc đọc sách hoặc tủ lưu trữ sau này.
• Các bức vách di động có thể thay đổi phân chia không gian nếu cần.

Hãy hỏi kiến trúc sư: “Nếu 5 năm nữa gia đình tôi cần thêm phòng làm việc, có cách nào xoay được không?” Nếu câu trả lời là “Không”, thì bản vẽ đó cần xem lại.

Một không gian linh hoạt là không gian có thể thay đổi công năng theo thời gian.

Một ngôi nhà đẹp không chỉ nằm ở bề ngoài hào nhoáng, mà bắt đầu từ mặt bằng đúng – nơi mọi không gian được tổ chức hợp lý, phục vụ cho nhu cầu sống thực tế và cảm xúc của từng người trong gia đình.

Đừng để bản vẽ 3D đẹp mê hoặc bạn rồi dẫn đến những bất tiện kéo dài sau này. Hãy bắt đầu từ bản vẽ mặt bằng, thật kỹ, thật đúng, thật sát với cuộc sống.